Heilige Familie

Vandaag vieren we het hoogfeest van de heilige Familie. We zien ze nog in de Kerststal zitten. Een idyllisch plaatje, de romantiek spat er vanaf. Een pasgeboren Kind, zijn ouders er tevreden naast. Het klinkt als een ideaalbeeld, iets dat het nastreven waard is. Idealen zijn belangrijk, ze geven richting aan ons leven. Toch moeten we voorzichtig zijn om het ideaal van de heilige Familie op onze levens te plakken. Idealen zijn namelijk kwetsbaar. De realiteit in onze levens is vaak een andere. Relaties lopen vast. Verwachtingen worden niet ingelost. We krijgen te maken met moeilijke situaties. Als we onszelf langs de meetlat van het ideaal plaatsen, leidt dat tot teleurstelling. Het kan ons een gevoel van falen geven of pijn doen als het leven anders loopt. Daar is deze feestdag niet voor bedoeld. De Heilige Familie toont geen perfect plaatje, maar ze laat een weg zien. Een weg waarop mensen midden in het leven proberen te luisteren naar God en elkaar daarin vasthouden.

Want dat het leven niet gemakkelijk is, zien we terug in het Evangelie van vandaag. De vredige bubbel waar het heilig Huisgezin nog in zit, wordt vandaag al doorgeprikt. Koning Herodes heeft namelijk gehoord van de pasgeboren Koning. Een baby nog, maar toch: Concurrentie moet je snel uit de weg ruimen. Herodes weet de nieuwe Koning niet te vinden en besluit alle jongens onder de twee jaar te doden. Een verschrikkelijke kindermoord. Jozef wordt in een droom gewaarschuwd en ze slaan op de vlucht naar Egypte. Het ideaal is bruut verstoord. De rust en de vredigheid van die gezellige stal in Bethlehem is veranderd is angst en onzekerheid. Juist in die situatie staat Jozef op. In de Schrift is hij zwijgzaam en we komen hem weinig tegen. Nu zien we wat hij doet: Jozef luistert aandachtig. Hij neemt wat hem in de droom wordt toevertrouwd serieus. Hij beschermt wat kwetsbaar is, ook als hij een onzekere toekomst tegemoet gaat. Hiermee toont de heilige Familie hoe wij, in alle ingewikkeldheden van het leven, leerlingen van de Heer kunnen zijn.

Geloven betekent leren luisteren, onderscheiden en handelen op het moment dat dat van je gevraagd wordt. Soms tegen de stroom in.

Die houding klinkt ook door in de andere lezingen van vandaag. In de eerste lezing lezen we uit de wijsheidsliteratuur en ontmoeten we de schrijver en Schriftgeleerde Jezus Sirach. Hij probeert een koppeling te maken tussen de Joodse Bijbel en het leven van alledag. In het gedeelte dat wij vandaag lezen spreekt hij over het eren van ouders. Dat is geen vrome uitspraak, maar een concrete opdracht. Het gaat over zorg dragen, trouw blijven en verantwoordelijkheid nemen, juist wanneer relaties ingewikkeld zijn. In de tweede lezing schetst Paulus hoe christenen met elkaar kunnen samenleven. Hij beschrijft geen ideaal gezin of perfecte gemeenschap, maar een manier van omgaan met elkaar. Geduld, verdraagzaamheid, vergeving en liefde. Dat vraagt inzet van iedereen. Vervolgens komt er een stukje wat nogal eens vragen oproept: ‘Vrouwen, weest u man onderdanig’. Gelukkig gaat de tekst verder. Er wordt ook iets van de mannen gevraagd, van kinderen en van vaders richting de kinderen. Het komt steeds terug op gehoorzamen. In de Bijbel betekent gehoorzamen meer dan simpelweg luisteren en volgen. Het vraagt om echt luisteren. Luisteren met je hart en onderscheiden wat God van je vraagt.

Dat vraagt er ook om dat wij zelf onze verantwoordelijkheid dragen en ons geloof serieus nemen. Wanneer woorden of structuren mensen klein houden, klem zetten of ziek maken, dan kan dat nooit van God komen. Gehoorzamen betekent dan juist dat je luistert naar Gods stem die oproept tot leven in waardigheid, vanuit liefde. Jozef laat het zien in zijn handelingen vanuit zorg en bescherming. Onze levens volgen zelden rechte lijnen. Gezinnen, relaties en ook de kerk bestaan uit mensen met verschillende verwachtingen en verlangens, daarbij hebben we allemaal onze eigen wonden en uitdagingen. Dat maakt samenleven soms ingewikkeld. Juist dan worden we uitgenodigd om niet te blijven staan, maar in beweging te komen. Naar de ander toe.

Dat begint met openheid. Met de bereidheid om niet meteen te oordelen, maar eerst te luisteren. Soms staan mensen ver uit elkaar. Dan zal ieder een stap moeten zetten. Niet wachten tot de ander begint, maar zelf het initiatief nemen. Zet de eerste stap. Daarbij moeten we vragen durven stellen. Graag en al te makkelijk vullen we iets voor een ander in. We mogen luisterend het gesprek aan gaan, juist als het ingewikkeld wordt. We kunnen het voorbeeld van Maria volgen. We horen vaak dat zij nog niet alles begrijpt, maar dat zij het bewaarde in haar hart. Soms is het ingewikkeld om te weten wat een situatie van ons vraagt. Probeer dan met een open blik te kijken naar wat je wel in liefde kan ontvangen. Bewaar dat dan en richt je daar op. In onze gezinnen, relaties, vriendschappen en ook in de kerk zijn we samen onderweg. Dat gaat met vreugde en soms met vallen en opstaan. Maar we hoeven die weg niet alleen te gaan. De Heilige Familie gaat ons voor. Niet als een onbereikbaar ideaal, maar als tochtgenoten. Zij hebben de kwetsbaarheid en de ingewikkeldheid van het leven gekend. Daarom mogen wij altijd weer rekenen op hun voorspraak. Amen.